Ιστορικό Πλαίσιο
Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, ο Σταυρός του Αποστόλου Ανδρέα παρέμεινε στην Πάτρα από την εποχή του μαρτυρίου του έως και τα χρόνια της Φραγκοκρατίας. Κατά την περίοδο εκείνη πολλά ιερά κειμήλια μεταφέρθηκαν στη Δύση, μεταξύ αυτών και ο Σταυρός του Αγίου Ανδρέα. Αρχικά μεταφέρθηκε στη Μασσαλία της Γαλλίας, όπου και φυλάχθηκε για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Κατά τη διάρκεια της Γαλλικής Επανάστασης έγιναν απόπειρες αρπαγής του ιερού κειμηλίου, χωρίς όμως να επιτευχθεί η κλοπή του. Πολλά χρόνια αργότερα, το 1979, ξεκίνησαν επίσημες ενέργειες για την επιστροφή του Σταυρού στην Πάτρα. Μετά από συνεννοήσεις μεταξύ εκκλησιαστικών αρχών, το 1980 πραγματοποιήθηκε η μεταφορά του στην Ελλάδα με αεροσκάφος της Πολεμικής Αεροπορίας, επιστρέφοντας έτσι στον τόπο όπου μαρτύρησε ο Απόστολος.
Όσον αφορά τον τρόπο της σταύρωσης, οι πηγές αναφέρουν δύο εκδοχές: είτε ο Άγιος προσηλώθηκε είτε προσδέθηκε επάνω στον σταυρό. Για το σχήμα του σταυρού επικρατεί η παράδοση ότι ήταν χιαστός (σε μορφή “Χ”), καθώς ο ίδιος ο Απόστολος Ανδρέας, από ταπείνωση, δεν επιθυμούσε να σταυρωθεί με τον ίδιο τρόπο που σταυρώθηκε ο Χριστός.
